Over Leven

Mpanzu Bamenga is mensenrechtenjurist en Tweede Kamerlid voor D66. In 1994 kwam Mpanzu als achtjarige met zijn moeder en broer aan in Nederland, na een vlucht uit Congo. Dertien jaar lang leeft het gezin ongedocumenteerd in ons land. Dit is een periode vol onzekerheid, maar ook de tijd waarin het vuurtje bij Mpanzu wordt aangewakkerd om zich in te zetten voor mensenrechten. Hij besluit een juridische opleiding te volgen. Zijn diploma-uitreiking belooft een bijzonder moment te worden: Mpanzu’s zus Irène zal overkomen uit Amerika en na jaren van gemis gaan ze elkaar weer zien. Maar het loopt anders: de Amerikaanse grenspolitie houdt Irène staande en sluit haar op in een cel. Ze krijgt haar medicatie niet. Irène krijgt een hartstilstand en sterft. Eerst was Mpanzu Bamenga woedend, maar daarna vormde de gebeurtenis de brandstof om zich daadwerkelijk hard te maken voor mensenrechten. En daarin heeft hij al veel bereikt: Bamenga won een rechtszaak tegen de staat tegen etnisch profileren. Hoe draagt hij zijn verleden met zich mee in zijn strijd voor een rechtvaardiger wereld?

Rechtbankverslaggever Saskia Belleman gaat op 2 mei met pensioen bij haar werkgever, De Telegraaf. Zestien jaar lang deed ze voor de krant verslag van strafzaken. Ook schuift ze regelmatig aan in talkshows en heeft ze voortdurend interactie met haar volgers op X. Ze laat haar lezers verder kijken dan de beeldvorming en verliest nooit de slachtoffers uit het oog. Belleman gelooft niet in zwart-wit, maar in grijstinten. Ze werd verkozen tot Journalist van het Jaar 2024 en ze kreeg de Machiavelliprijs voor haar publieke communicatie. Saskia Belleman weet hoe rouw en verdriet iemands leven kunnen beheersen. Ze verloor haar kindje, acht maanden oud, vlak voor de geboorte. In die tijd was er weinig aandacht voor haar pijn. Hoe heeft het verlies van haar kindje Bellemans kijk op verdachten en slachtoffers in de rechtszaal beïnvloed?

Cabaretier Ayoub Kharkhach groeit op in een Marokkaans-Nederlands gezin in Gouda. Terwijl zijn klasgenoten het liefst kattenkwaad uithalen op straat, zit Ayoub binnen op zijn kamer en verzamelt Pokémon plaatjes. Op zijn elfde staat zijn leven op zijn kop: Ayoub krijgt de diagnose kanker. Terwijl zijn moeder hem overlaadt met eten en liefde, wordt hij steeds zieker en brengt maanden door in het ziekenhuis. Ayoub overleeft de ziekte ternauwernood. Als hij weer op de been is, besluit hij zijn dromen niet langer uit te stellen: hij wil zingen en muziek maken, hoewel dat in zijn geloof niet vanzelfsprekend is. Op social media noemt hij zichzelf de ‘Marokkaanse nachtegaal’. In 2024 wint hij zowel de jury- als de publieksprijs van het Amsterdams Kleinkunstfestival. Nu is er zijn eerste avondvullende theatervoorstelling: ‘En verbiedt de vogels om te fluiten’, waarin hij zingend en vertellend de bezoekers door zijn leven loodst. Hoe hebben de gebeurtenissen uit zijn jeugd zijn kijk op het leven en de dood beïnvloed?

Pieter Wittenberg werkte zijn hele leven in de financiële sector. Tien jaar geleden kregen hij en zijn vrouw een hartverscheurend bericht: hun zoon Joost is om het leven gekomen bij een verkeersongeluk. Ze besluiten het roer om te gooien en vertrekken naar het eiland Lesbos om bootvluchtelingen te helpen. Maar dan komt Pieter in de problemen: de Griekse overheid beschuldigt hem van mensensmokkel en er hangt hem, net als drieëntwintig andere hulpverleners, een celstraf van twintig jaar boven zijn hoofd. In januari van dit jaar wordt hij vrijgesproken. Een dag na zijn terugkomst in Nederland, zit Pieter in het ziekenhuis voor onderzoek. Hij blijkt ongeneeslijk ziek. Coen Verbraak reisde naar het Drentse Peest en sprak Pieter Wittenberg bij hem thuis. Hoe kijkt hij terug op zijn leven en de ingrijpende keuze om naar Lesbos te vertrekken? En wat is nog echt waardevol, nu de dood zich zo nadrukkelijk aandient? Vier weken na het interview, op 13 maart, is Pieter Wittenberg overleden.

Het is een pijnlijk jubileum dat ze nooit had willen beleven: tien jaar geleden werd de dochter van Nadia Rashid ontvoerd door haar ex-man. Op klaarlichte dag, en met veel geweld. Dochter Insiya is inmiddels twaalf, en woont bij haar vader in India. Nadia Rashid vecht al tien jaar keihard om haar dochter terug te krijgen. Ze gelooft niet in vechten met haar vuisten, maar wel in de juridische strijd. De Nederlandse rechtbank stelde haar in het gelijk en veroordeelde haar ex-man tot 8,5 jaar cel. Maar haar dochter krijgt ze daarmee niet terug, want Nederland heeft geen uitleveringsverdrag met India. Dus hoe nu verder? Nadia blijft geloven in rechtvaardigheid en besluit om rechten te gaan studeren. Inmiddels werkt ze als advocaat. Hoe houd je vertrouwen in rechtvaardigheid en een goede afloop, als je al zo lang je dochter moet missen?

NRC-columnist Frits Abrahams wordt deze zomer tachtig. Aan stoppen met werken denkt hij niet: nog altijd schrijft hij columns voor NRC, waarin hij zijn dagelijks leven vermengt met zijn blik op de wereld. Zo verzet hij zich in zijn columns al meer dan twintig jaar tegen de opkomst van het populisme. Moeilijke onderwerpen gaat hij niet uit de weg. Zo botste hij hard met Peter R. de Vries over de zaak Marianne Vaatstra. Ook zijn gezin komt regelmatig voorbij in zijn schrijven. Naast vreugde brengt dat gezin hem dat ook verdriet: zijn echtgenote lijdt aan dementie en kan niet meer bij hem wonen. Hij werd gekweld door schuldgevoel toen hij zijn vrouw naar een verpleegtehuis bracht, zonder dat ze wist dat ze daar permanent zou gaan wonen. Welke vorm krijgt de liefde, als de andere persoon onherroepelijk verandert?

Journalist en presentator Noraly Beyer moest vorig jaar afscheid nemen van haar geliefde, acteur Joost Prinsen, die op 3 november overleed. Hoewel ze dertig jaar alleen was en absoluut niet op zoek naar een nieuwe liefde, beleefde Noraly Beyer met Joost Prinsen nog een grootse liefde, die vijf jaar duurde. Afscheid nemen loopt als een rode draad door haar leven: al op 11-jarige leeftijd verloor ze haar vader, waarna haar moeder haar naar Nederland stuurde om door te leren. Na de Decembermoorden in 1982 moest Noraly Beyer gedwongen afscheid nemen van Suriname. Heel Nederland leerde haar kennen als presentator van het NOS Journaal, waar ze 23 jaar werkte. Hoe is het om op latere leeftijd de liefde te vinden, en weer te verliezen?

Ricardo ‘Rico’ McDougal schrijft twintig jaar geleden muziekgeschiedenis wanneer hij met de rapformatie Opgezwolle de Nederlandstalige hiphop op de kaart zet. Maar achter de schermen voert Rico een eenzame strijd: tegen zijn verslaving. Jarenlang weet hij die verborgen te houden. Inmiddels is Rico open over zijn verleden – en over het besef dat verslaafd zijn nooit helemaal ophoudt. Hoe leef je met die realiteit? En wat vraagt dat van je, als man en als vader?

Hans Hahnen is tandprotheticus. Wat een gewone werkdag lijkt, eindigt in een nachtmerrie wanneer een dak- en thuisloze man met een mes zijn praktijk binnenloopt en hem bijna doodsteekt. De aanval laat diepe sporen na – fysiek én mentaal. Wat doet het met je vertrouwen in jezelf en in anderen? En hoe beïnvloedt het je relatie met je naasten?

Hassnae Bouazza is vier jaar als zij naar Nederland verhuist. Haar vader is arbeidsmigrant en werkt in een ijzervlechterij. Hassnae wordt journalist, haar broer Hafid een succesvol schrijver. Haar ouders zijn inmiddels overleden, en vooral de dood van haar moeder laat bij Hassnae een grote leegte achter. Hoe leef je als je verweesd bent in een land waar sommigen je nog altijd als een vreemde zien?